Προϋποθέσεις Απονομής

Οι ενιαίες προϋποθέσεις που καθορίζουν το δικαίωμα συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας των ασφαλισμένων του e-ΕΦΚΑ και πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά είναι: 
•    το ποσοστό αναπηρίας, 
•    οι ελάχιστες ασφαλιστικές προϋποθέσεις, 
•    η διακοπή της βιοποριστικής δραστηριότητας του ασφαλισμένου.
(Γενικό έγγραφο με αριθμό πρωτοκόλλου 427668/12-9-2023)

Οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι του e-ΕΦΚΑ, με εξαίρεση τους ασφαλισμένους του τέως ΟΓΑ, δικαιούνται κύρια σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%), το οποίο πιστοποιείται αποκλειστικά από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ).

Οι ασφαλισμένοι του τέως ΟΓΑ έως 31/12/2023 δικαιούνται κύρια σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, ήτοι με ποσοστό αναπηρίας 67%. Από 1/1/2024 έως 31/12/2024, το ποσοστό αναπηρίας από κοινή νόσο θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον σε πενήντα εννέα (59%), ενώ από 1/1/2025 και εντεύθεν, θα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με ποσοστό τουλάχιστον 50%.

Προκειμένου να δικαιούσθε σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο, θα πρέπει να έχετε συμπληρώσει: 
α) τουλάχιστον δεκαπέντε (15) έτη ή τέσσερις χιλιάδες πεντακόσιες (4.500) ημέρες ασφάλισης, ή
β) τουλάχιστον πέντε (5) έτη ή χίλιες πεντακόσιες (1.500) ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων τουλάχιστον δύο (2) έτη ή εξακόσιες (600) ημέρες ασφάλισης εντός των τελευταίων πέντε (5) ετών πριν από την ημερομηνία έναρξης (επέλευσης) της αναπηρίας ή πριν από το έτος έναρξης της αναπηρίας. Αν κατά τη διάρκεια των πέντε (5) αυτών ετών οι ασφαλισμένοι έχουν επιδοτηθεί για ασθένεια ή ανεργία ή έχουν συνταξιοδοτηθεί, η περίοδος των πέντε (5) ετών επεκτείνεται για ίσο χρόνο με αυτόν της επιδότησης ή συνταξιοδότησης, ή
γ) τουλάχιστον ένα (1) έτος ή τριακόσιες (300) ημέρες ασφάλισης εάν δεν έχουν συμπληρώσει το εικοστό πρώτο (21ο) έτος της ηλικίας. Οι ανωτέρω τριακόσιες (300) ημέρες ή ένα (1) έτος ασφάλισης αυξάνονται προοδευτικά σε χίλιες πεντακόσιες (1.500) ημέρες ασφάλισης με την προσθήκη πέντε (5) μηνών ασφάλισης για κάθε έτος ηλικίας πέραν του εικοστού πρώτου (21ου) μέχρι τη συμπλήρωση του τριακοστού πρώτου (31ου). 

Προκειμένου να σας χορηγηθεί σύνταξη μερικής αναπηρίας από κοινή νόσο με ποσοστό τουλάχιστον 50%, θα πρέπει η κατάσταση της υγείας σας μετά την ασφάλιση να έχει επιδεινωθεί τουλάχιστον κατά το 40% της βαθμίδας αυτής, δηλαδή η επιδείνωση πρέπει να ανέρχεται σε ποσοστό τουλάχιστον 20%. (Γενικό έγγραφο με αριθμό πρωτοκόλλου 427668/12-9-2023)

Ισχύουν οι ίδιες ασφαλιστικές προϋποθέσεις που εφαρμόζονται και στους ασφαλισμένους με αναπηρία η οποία εμφανίστηκε μετά την ασφάλισή τους. Θα πρέπει να έχετε συμπληρώσει δεκαπέντε (15) έτη ασφάλισης οποτεδήποτε ή πέντε (5) έτη ασφάλισης από τα οποία τα δύο (2) έτη ασφάλισης εντός των τελευταίων πέντε (5) ετών πριν από την ημερομηνία ή πριν από το έτος που πιστοποιείται η έναρξη της διάρκειας της αναπηρίας σας από την επιτροπή του ΚΕΠΑ (Γενικό έγγραφο με αρ. πρωτ. 427668/12-9-2023). Εξυπακούεται ότι πρέπει να υφίσταται και το εκ του νόμου ορισθέν ποσοστό αναπηρίας. 

Ναι. Προκειμένου να υποβάλετε αίτηση για τη χορήγηση σύνταξης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο δεν αρκεί η αναπηρία και η συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης, αλλά πρέπει απαραίτητα να έχετε διακόψει την εργασία σας. 

Η διακοπή της βιοποριστικής δραστηριότητας με σκοπό τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο, θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί το αργότερο στο τέλος του προηγούμενου μήνα της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης πιστοποίησης της αναπηρίας στην «Εθνική Πύλη Αναπηρίας». Αν η αίτηση συνταξιοδότησης δεν υποβληθεί εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της ΓΑΠΑ, η διακοπή της βιοποριστικής δραστηριότητας θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί το αργότερο στο τέλος του προηγούμενου μήνα της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Σε περίπτωση διακοπής της βιοποριστικής δραστηριότητας σε ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης, το δικαίωμα της συνταξιοδότησης αρχίζει από την πρώτη του επόμενου μήνα της διακοπής της βιοποριστικής δραστηριότητας, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις. Οι αποφάσεις αυτές θα εκδοθούν με επιφύλαξη ως προς την έναρξη της ισχύος τους, δεδομένου ότι αναμένονται διευκρινίσεις από το εποπτεύον Υπουργείο.

Οπωσδήποτε θα πρέπει να έχετε διακόψει την εργασία σας βάσει των ισχυουσών διατάξεων. 

Το δικαίωμα συνταξιοδότησής σας λόγω αναπηρίας θεμελιώνεται την 1/3/2023, δηλαδή την ημερομηνία έναρξης της αναπηρίας, εφόσον έχετε συμπληρώσει τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης και έχετε διακόψει την εργασία σας.

Το δικαίωμα συνταξιοδότησής σας λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο κρίνεται με τις προϊσχύουσες διατάξεις, επειδή είχε θεμελιωθεί με αυτές.

Το δικαίωμα συνταξιοδότησής σας λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο κρίνεται με τους νέους ενιαίους κανόνες συνταξιοδότησης του άρθρου 11Α του Ν. 4387/2016, όπως προστέθηκε στο άρθρο 11 του νόμου αυτού με το άρθρο 26 του Ν. 4997/2022. (Γενικό έγγραφο με αρ. πρωτ. 427668/12-9-2023).

Το δικαίωμα συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας λήγει όταν δεν υπάρχει πλέον το ελάχιστο απαιτούμενο (συντάξιμο) ποσοστό αναπηρίας, σύμφωνα με γνωμάτευση του ΚΕΠΑ.

Το δικαίωμα παραγραφής εξετάζεται κατά την ημερομηνία υποβολής του συνταξιοδοτικού αιτήματος, προκειμένου να δικαιωθείτε καταβολή των αναδρομικών συντάξεων.
Σε περίπτωση που επιθυμείτε τη διενέργεια παραγραφής με ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής του συνταξιοδοτικού αιτήματος, θα επέρχεται απώλεια των αναδρομικά δικαιούμενων συντάξεων και ως ημερομηνία υποβολής του αιτήματος συνταξιοδότησης, θα θεωρείται, ως πλάσματι υποβληθείσα, η ημερομηνία της αιτήσεως για παραγραφή οφειλών. Στην περίπτωση αυτή, θα υποβάλλετε υπεύθυνη δήλωση ότι ενημερωθήκατε για την απώλεια των αναδρομικών συντάξεων και ότι ως ημερομηνία αίτησης συνταξιοδότησης, θα λογιστεί η ημερομηνία της αίτησης για παραγραφή.

Για την πιστοποίηση της αναπηρίας από το ΚΕΠΑ  θα πρέπει να υποβάλετε ηλεκτρονικά αίτηση στην «Εθνική Πύλη Αναπηρίας», η οποία προηγείται της αίτησης στον φορέα για τη χορήγηση παροχής κλάδου σύνταξης ή επιδόματος, χωρίς να χρειάζεται παραπεμπτικό από τον e-ΕΦΚΑ για τη διαδικασία της εξέτασής σας.

Όχι. Η αίτησή  σας είναι δυνατόν να υποβληθεί ηλεκτρονικά ακόμα και την ίδια ημέρα που υποβάλατε την αίτησή σας στην «Εθνική Πύλη Αναπηρίας».

Ημερομηνία υποβολής της αίτησης θεωρείται η 20/9/2022.  Για την έναρξη των οικονομικών αποτελεσμάτων καταβολής της κάθε παροχής εξακολουθούν να ισχύουν ειδικότερες διατάξεις των φορέων που εντάχθηκαν στον e-ΕΦΚΑ.
 

Σε περίπτωση που το ποσό οφειλής μετά την υπαγωγή στη ρύθμιση υπερβαίνει το ποσό που δύναται να παρακρατηθεί, θα σας κοινοποιηθεί οφειλή με το υπερβάλλον ποσό, το οποίο αφού εξοφληθεί εντός της τασσόμενης προθεσμίας των δύο μηνών, θα σας χορηγηθεί σύνταξη με παρακράτηση της υπόλοιπης οφειλής στις υπολειπόμενες δόσεις έως τις 120 δόσεις και με ελάχιστο ποσό δόσης τα 50€.

Όχι, η υποχρέωση καταβολής δόσεων της ρύθμισης αναστέλλεται από την υποβολή της αίτησης για σύνταξη έως την έναρξη καταβολής της σύνταξης. Οι δόσεις αυτές παρακρατούνται αθροιστικά από το ποσό της σύνταξης που καταβάλλεται αναδρομικά για το διάστημα αυτό.

Όχι, η ρύθμιση δεν έχει χαθεί, αλλά υποχρεούστε εντός τριών μηνών από την επίδοση της απορριπτικής απόφασης, να αποπληρώσετε το σύνολο των δόσεων που αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, έως την επίδοση της απορριπτικής απόφασης.

Εφόσον η οφειλή σας είναι μικρότερη από το κατά περίπτωση ανώτατο όριο παρακράτησης, θα σας χορηγηθεί προσωρινή σύνταξη, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις. Κατά την περίοδο χορήγησης της προσωρινής σύνταξης, παρακρατούνται ποσά που αντιστοιχούν στο ελάχιστο ποσό δόσης, των 50€ ή των 30€ προκειμένου για υποψήφιο συνταξιούχο τ. ΟΓΑ. Η διαφορά μεταξύ του ποσού της οφειλόμενης δόσης και του ήδη παρακρατηθέντος ελάχιστου ποσού δόσης, παρακρατείται αθροιστικά από το ποσό της οριστικής σύνταξης που καταβάλλεται αναδρομικά για το διάστημα αυτό. 

Προκειμένου να υπαχθείτε στις ανωτέρω διατάξεις, θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά και να συντρέχουν κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για υπαγωγή στη ρύθμιση, οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Οι οφειλές προς τον e- ΕΦΚΑ να μην υπερβαίνουν τις 30.000€ και ειδικά προς τον τ. ΟΓΑ τις 10.000€. Ως οφειλές νοείται το συνολικά οφειλόμενο ποσό από κάθε είδους ασφαλιστικές εισφορές, οφειλές από αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης, προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης, πρόσθετα τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις. Ως οφειλές για τον τ. ΟΓΑ, ειδικότερα, νοείται το συνολικό οφειλόμενο ποσό από εισφορές για υπαγωγή στον Κλάδο Κύριας και Πρόσθετης Ασφάλισης, καθώς και για την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης στον τ. ΟΓΑ (σχετική η εγκύκλιος 58/2021).
β) Να έχετε συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας σας ή εφόσον έχετε χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 40 ετών, να έχετε συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας σας.
γ) Να έχετε καταβάλλει-εξοφλήσει τις εισφορές που αντιστοιχούν σε χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 20 ετών ή 6.000 ημερών ασφάλισης, ανεξάρτητα από τον πρώην φορέα που συμμετέχει στην απονομή της σύνταξης.
δ) Οι τραπεζικές σας καταθέσεις να μην ξεπερνούν το ποσό των:
I.    12.000€ γενικά ή 
II.    6.000€ εφόσον πρόκειται για οφειλέτη αποκλειστικά προς τον τ. ΟΓΑ. Ειδικά για το ύψος των τραπεζικών καταθέσεων λαμβάνεται υπόψη: 
Α. Το ύψος του συνολικού ποσού καταθέσεων σε όλους τους τραπεζικούς λογαριασμούς που τηρούνται στο όνομα του οφειλέτη κατά το κλείσιμο του μήνα που προηγείται της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση καθώς και 
Β. Ο μέσος όρος του τελευταίου δωδεκαμήνου πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση. (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Η υπαγωγή σας στις εν λόγω διατάξεις είναι προαιρετική και γίνεται μόνο εφόσον απαντήσετε καταφατικά στη σχετική ερώτηση της αίτησης συνταξιοδότησης (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι, μετά από ενημέρωση του Φορέα, θα κληθούν να δηλώσουν εντός δέκα εργάσιμων ημερών από τη σχετική ενημέρωση, την επιθυμία τους για υπαγωγή στις διατάξεις αυτές. 
Σε περίπτωση θετικής δήλωσης, η αίτηση συνταξιοδότησης θα θεωρηθεί ως υποβληθείσα κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου, ήτοι 20.12.2023 και τα οικονομικά αποτελέσματα θα εκκινούν από 01.01.2024. Οι οφειλές θα επαναπροσδιοριστούν με τις τιμές και τα πρόσθετα τέλη που ισχύουν κατά την ημερομηνία αυτή (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι, μετά από ενημέρωση του Φορέα, θα κληθούν να δηλώσουν εντός δέκα εργάσιμων ημερών από τη σχετική ενημέρωση, την επιθυμία τους για υπαγωγή στις διατάξεις αυτές. 
Σε περίπτωση θετικής δήλωσης, θεωρείται υποβληθείσα κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για συνταξιοδότηση (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Εφόσον το συνολικό ποσό οφειλών υπερβαίνει τις 30.000€ ή τις 10.000€ για τον τ. ΟΓΑ, κοινοποιείται έγγραφο οφειλής προκειμένου να καταβάλετε το υπερβάλλον ποσό, εντός δίμηνης προθεσμίας από την κοινοποίησή της και να υπαχθείτε στις διατάξεις της ρύθμισης. Αν παρέλθει άπρακτη η τιθέμενη δίμηνη προθεσμία, ο Φορέας θα προβαίνει σε απόρριψη της αίτησης συνταξιοδότησης λόγω οφειλών.

Για την παρακράτηση της οφειλής σας από τη σύνταξη ισχύουν τα οριζόμενα στην παρ. 5 του άρθρου 61 του ν. 3863/2010, όπως προστέθηκε με τις διατάξεις του άρθρου 115 του ν. 5078/2023 και συγκεκριμένα:
Το υπερβάλλον των 20.000€ ή των 6.000€ για οφειλές προς τον τ. ΟΓΑ και έως του ποσού των 30.000€ ή των 10.000€ αντίστοιχα,
συμψηφίζεται με το 60% του μηνιαίου ποσού των καταβαλλομένων συντάξεων, μέχρι τον μηδενισμό του. Το μηνιαίως συμψηφιζόμενο ποσό δεν μπορεί να υπολείπεται των 333,33€ γενικά και των 100,00€ για τον τ. ΟΓΑ.
Σε αντίθετη περίπτωση, το ως άνω ποσό παρακράτησης προσαρμόζεται αναλόγως. Η εναπομένουσα οφειλή, μετά το μηδενισμό του υπερβάλλοντος των 20.000€ ή των 6.000€ για τον τ. ΟΓΑ ποσού, παρακρατείται από τα ποσά των επόμενων συντάξεων σε ίσες μηνιαίες δόσεις που δεν μπορεί να είναι περισσότερες από 60.

Έχετε δικαίωμα να λαμβάνετε για έξι ακόμα μήνες το ποσό που σας είχε χορηγηθεί, εάν το ποσοστό αναπηρίας με το οποίο συνταξιοδοτηθήκατε ήταν τουλάχιστον 67% και εκκρεμεί εξέταση από τις Υγειονομικές Επιτροπές ΚΕΠΑ. χωρίς υπαιτιότητά σας.

Δικαίωμα μετατροπής της σύνταξης λόγω αναπηρίας σε σύνταξη λόγω γήρατος με τις διατάξεις του άρθρου 1 του Ν.612/77 έχουν:
1. συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας με πάθηση υπαγόμενη στις διατάξεις του Ν.612/77 όπως επεκτάθηκε και ισχύει, εφόσον η συγκεκριμένη πάθηση υπήχθη στις ειδικές αυτές διατάξεις μεταγενέστερα της αίτησής τους για χορήγηση σύνταξης λόγω αναπηρίας.
2. συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας οι οποίοι κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης έπασχαν από παθήσεις υπαγόμενες στις συγκεκριμένες διατάξεις και ενδεχομένως από άγνοια δεν υπέβαλαν αίτημα συνταξιοδότησης λόγω γήρατος.
Αντίθετα, δεν υφίσταται δυνατότητα μετατροπής της σύνταξης λόγω αναπηρίας σε σύνταξη λόγω γήρατος βάσει των διατάξεων του Ν. 612/77 στις ακόλουθες περιπτώσεις συνταξιούχων λόγω αναπηρίας:
1. ο συνταξιούχος κατά το χρόνο συνταξιοδότησής του λόγω αναπηρίας δεν έπασχε από ασθένεια που καλύπτεται από τις εν λόγω διατάξεις, αλλά την απέκτησε μεταγενέστερα.
2. ο συνταξιούχος κατά την αίτηση συνταξιοδότησής του δεν είχε συμπληρώσει τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης για συνταξιοδότηση με τον Ν.612/77, όπως ισχύει.

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, οι συντάξεις αναπηρίας δεν μετατρέπονται αυτεπάγγελτα σε γήρατος, παρά μόνο αν υποβάλετε σχετική αίτηση και πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη συνταξιοδότησή σας λόγω γήρατος. 

Μέχρι τη θέσπιση νέων, ενιαίων κανόνων για όλους τους συνταξιούχους λόγω αναπηρίας του e-ΕΦΚΑ, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας των ενταχθέντων στον e-ΕΦΚΑ φορέων κοινωνικής ασφάλισης. Για εξειδικευμένες πληροφορίες κάθε ασφαλισμένος μπορεί να απευθύνεται στην αρμόδια υπηρεσία συντάξεων, ανάλογα με την ιδιότητα και την ειδικότητά του (μισθωτός, ελεύθερος επαγγελματίας, δημόσιος υπάλληλος κ.λπ.). 

Όχι.  Εάν δεν υπάρχει αίτηση του δικαιούχου στο φορέα  και αναγνώριση του δικαιώματός του με απόφαση, δεν γεννάται αξίωση για τη χορήγηση της παροχής σε  κληρονόμο (βλ. Γ.Ε. e-ΕΦΚΑ Σ30/6/249278/18-5-2023).