Προϋποθέσεις Απονομής

Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος σημαίνει ότι ταυτόχρονα έχουν συμπληρωθεί όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χορήγηση της σύνταξης. Για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος το δικαίωμα συνταξιοδότησης θεμελιώνεται με τη συμπλήρωση των ελάχιστων απαιτούμενων από τη συνταξιοδοτική νομοθεσία ημερών ασφάλισης και της ηλικίας. Από την ημερομηνία κατά την οποία συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, το θεμελιωμένο δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί με αίτηση συνταξιοδότησης οποτεδήποτε.

Το δικαίωμα παραγραφής εξετάζεται κατά την ημερομηνία υποβολής του συνταξιοδοτικού αιτήματος, προκειμένου να δικαιωθείτε καταβολή των αναδρομικών συντάξεων.
Σε περίπτωση που επιθυμείτε παραγραφή με ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής του συνταξιοδοτικού αιτήματος, θα επέρχεται απώλεια  αναδρομικά δικαιούμενων συντάξεων και ως ημερομηνία υποβολής του αιτήματος συνταξιοδότησης, θα θεωρείται, ως πλάσματι υποβληθείσα, η ημερομηνία της αιτήσεως για παραγραφή οφειλών. Στην περίπτωση αυτή, θα υποβάλλετε υπεύθυνη δήλωση ότι ενημερωθήκατε για την απώλεια των αναδρομικών συντάξεων και ότι ως ημερομηνία αίτησης συνταξιοδότησης, θα λογιστεί η ημερομηνία της αίτησης για παραγραφή.

Από τις 19 Αυγούστου 2015 ισχύουν ενιαίες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος για όλους τους ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα (μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες), σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4336/2015 (εγκ. 52/2015 τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ – και εγκ.2/2016 τ. ΟΑΕΕ).
Οι ασφαλισμένοι που πριν από την ημερομηνία αυτή είχαν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας των ενταχθέντων στον e-ΕΦΚΑ φορέων εξακολουθούν να διέπονται από τις διατάξεις αυτές.
Για εξειδικευμένες πληροφορίες κάθε ασφαλισμένος μπορεί να απευθύνεται στην υπηρεσία συντάξεων κάθε ενταχθέντα στον e-ΕΦΚΑ φορέα, ανάλογα με την ιδιότητα και την ειδικότητά του (μισθωτός, ελεύθερος επαγγελματίας, δημόσιος υπάλληλος κ.λπ.).

Σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4336/15, τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από τον e-ΕΦΚΑ (για άνδρες και γυναίκες), είναι:

    62 ετών για πλήρη σύνταξη με τουλάχιστον 40 έτη (12.000 ημέρες) ασφάλισης, 
    62 ετών για  μειωμένη σύνταξη με 15 χρόνια (4.500 ημέρες), εφόσον η χορήγηση μειωμένης σύνταξης προβλέπεται από τις καταστατικές διατάξεις του εντασσόμενου στον e-ΕΦΚΑ Ταμείου και σύμφωνα με τις σχετικές ειδικές χρονικές προϋποθέσεις. 
    67 ετών για πλήρη σύνταξη με τουλάχιστον 15 έτη (4.500 ημέρες) ασφάλισης.
Εάν, στην περίπτωσή σας, ισχύουν μεταβατικές διατάξεις ή ιδιαίτερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λόγω του καταστατικού του Ταμείου σας, μπορείτε να ενημερωθείτε σχετικά από την αρμόδια υπηρεσία συντάξεων του e-ΕΦΚΑ, ανάλογα με την ιδιότητα υπαγωγής σας στην ελληνική ασφάλιση (π.χ. ως μισθωτός, ελεύθερος επαγγελματίας, αυτοαπασχολούμενος, δημοσιογράφος, δημόσιος υπάλληλος, ναυτικός κ.λπ.). Εάν στην Ελλάδα έχετε ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα εντασσόμενα στον e-ΕΦΚΑ Ταμεία, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με το Ταμείο στο οποίο ασφαλιστήκατε πιο πρόσφατα.

Οι ασφαλισμένοι δικαιούνται εθνική και ανταποδοτική σύνταξη λόγω γήρατος εφόσον έχουν συμπληρώσει τις ελάχιστες νόμιμες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης (ηλικία και ημέρες ασφάλισης) και όχι επειδή ασφαλίστηκαν για κάποιο χρονικό διάστημα (για πλήρη σύνταξη σε ηλικία 67 ετών με 15 έτη ή 4.500 ημέρες ασφάλισης και για μειωμένη σύνταξη σε ηλικία 62 ετών, με τις ανωτέρω ημέρες ασφάλισης και ειδικές προϋποθέσεις ασφάλισης, σύμφωνα με καταστατικές διατάξεις. Συνεπώς, δεν δικαιούστε σύνταξη λόγω γήρατος. 

Για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών, αν δεν προκύπτει χρόνος  ασφάλισης (πραγματικός, πλασματικός, χρόνος προαιρετικής ασφάλισης ή άλλος που λογίζεται ως συντάξιμος) τουλάχιστον δέκα (10) ετών από την 1η.1.2002 έως την έναρξη της συνταξιοδότησης, τότε αναζητείται χρόνος ασφάλισης (πραγματικός, πλασματικός, χρόνος προαιρετικής ή άλλος που λογίζεται ως συντάξιμος) και κατά το πριν την 1η.1.2002 χρονικό διάστημα και μέχρι τη συμπλήρωση έως δέκα (10) ετών ασφάλισης.

Για τη χορήγηση μειωμένης σύνταξης με τις διατάξεις των μητέρων ανηλίκων τέκνων δεν απαιτείται εργασία την τελευταία πενταετία.

Έχετε δικαίωμα να λαμβάνετε για έξι ακόμα μήνες το ποσό που σας είχε χορηγηθεί, εφόσον το ποσοστό αναπηρίας με το οποίο συνταξιοδοτηθήκατε ήταν τουλάχιστον 67% και η εξέτασή σας από την υγειονομική επιτροπή ΚΕΠΑ εκκρεμεί χωρίς υπαιτιότητά σας. Το ίδιο δικαίωμα έχουν όσοι συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος για ορισμένο χρονικό διάστημα με ειδικές διατάξεις, δηλαδή: οι τυφλοί, οι παραπληγικοί-τετραπληγικοί, οι πάσχοντες από μεσογειακή ή δρεπανοκυτταρική ή μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία ή από νεφρική ανεπάρκεια ή από αιμορροφιλία τύπου Α ή Β ή από κυστική ίνωση ή μόνιμη ορθοκυστική διαταραχή, όσοι έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων ή μυελού των οστών καθώς και όσοι έχουν υποστεί ακρωτηριασμούς στα άνω και κάτω άκρα.

Ο χρόνος ασφάλισης για τον οποίο ο ασφαλισμένος έλαβε σύνταξη αναπηρίας συνυπολογίζεται για τη συμπλήρωση των ελάχιστων προϋποθέσεων [4.500  Ημέρες Εργασίας (Η.Ε.)] που απαιτούνται για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος, στην ηλικία των 67 ετών.

Οι ασφαλισμένοι στον τ. ΟΑΕΕ που έχουν συμπληρώσει τις ελάχιστες απαιτούμενες ημέρες εργασίας και την ηλικία συνταξιοδότησης, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν λόγω γήρατος εφόσον οι οφειλές τους από ασφαλιστικές εισφορές και αναγνωρίσεις πλασματικών χρόνων δεν ξεπερνούν τις 20.000 € (κεφάλαιο και τόκοι). Οι δόσεις ανέρχονται σε 60 για όσους έχουν υποβάλλει αίτημα συνταξιοδότησης από 01/10/2019, με εξαίρεση όσους έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση οφειλομένων εισφορών του ν. 4611/2019. Το ποσό που τυχόν υπερβαίνει το παραπάνω όριο, πρέπει να εξοφληθεί εντός δίμηνης προθεσμίας από τη νόμιμη κοινοποίηση του εγγράφου περί οφειλής. Εάν δεν είναι επιτρεπτό να χορηγηθεί σύνταξη λόγω οφειλής, δεν χορηγείται ούτε η εθνική σύνταξη.

Προκειμένου να υπαχθείτε στις ανωτέρω διατάξεις, θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά και να συντρέχουν κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για υπαγωγή στη ρύθμιση, οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Οι οφειλές προς τον e- ΕΦΚΑ να μην υπερβαίνουν τις 30.000€ και ειδικά προς τον τ. ΟΓΑ τις 10.000€. Ως οφειλές νοείται το συνολικά οφειλόμενο ποσό από κάθε είδους ασφαλιστικές εισφορές, οφειλές από αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης, προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης, πρόσθετα τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις. Ως οφειλές για τον τ. ΟΓΑ, ειδικότερα, νοείται το συνολικό οφειλόμενο ποσό από εισφορές για υπαγωγή στον Κλάδο Κύριας και Πρόσθετης Ασφάλισης, καθώς και για την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης στον τ. ΟΓΑ (σχετική η εγκύκλιος 58/2021).
β) Να έχετε συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας σας ή εφόσον έχετε χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 40 ετών, να έχετε συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας σας.
γ) Να έχετε καταβάλλει- εξοφλήσει τις εισφορές που αντιστοιχούν σε χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 20 ετών ή 6.000 ημερών ασφάλισης, ανεξάρτητα από τον πρώην φορέα που συμμετέχει στην απονομή της σύνταξης.
δ) Οι τραπεζικές σας καταθέσεις να μην ξεπερνούν το ποσό των:
I.    12.000€ γενικά ή 
II.    6.000€ εφόσον πρόκειται για οφειλέτη αποκλειστικά προς τον τ. ΟΓΑ.
Ειδικά για το ύψος των τραπεζικών καταθέσεων λαμβάνεται υπόψη: 
Α. Το ύψος του συνολικού ποσού καταθέσεων σε όλους τους τραπεζικούς λογαριασμούς που τηρούνται στο όνομα του οφειλέτη κατά το κλείσιμο του μήνα που προηγείται της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση, καθώς και 
Β. Ο μέσος όρος του τελευταίου δωδεκαμήνου πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση. (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Η υπαγωγή σας στις εν λόγω διατάξεις είναι προαιρετική και γίνεται μόνο εφόσον απαντήσετε καταφατικά στη σχετική ερώτηση της αίτησης συνταξιοδότησης (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι, μετά από ενημέρωση του Φορέα, θα κληθούν να δηλώσουν εντός δέκα εργάσιμων ημερών από τη σχετική ενημέρωση, την επιθυμία τους για υπαγωγή στις διατάξεις αυτές. 
Σε περίπτωση θετικής δήλωσης, η αίτηση συνταξιοδότησης θα θεωρηθεί ως υποβληθείσα κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου, ήτοι 20.12.2023 και τα οικονομικά αποτελέσματα θα εκκινούν από 01.01.2024. Οι οφειλές θα επαναπροσδιοριστούν με τις τιμές και τα πρόσθετα τέλη που ισχύουν κατά την ημερομηνία αυτή (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι, μετά από ενημέρωση του Φορέα, θα κληθούν να δηλώσουν εντός δέκα εργάσιμων ημερών από τη σχετική ενημέρωση, την επιθυμία τους για υπαγωγή στις διατάξεις αυτές. 
Σε περίπτωση θετικής δήλωσης, θεωρείται υποβληθείσα κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για συνταξιοδότηση (σχετική η εγκύκλιος 29/2024).

Εφόσον το συνολικό ποσό οφειλών υπερβαίνει τις 30.000€ ή τις 10.000€ για τον τ. ΟΓΑ, κοινοποιείται έγγραφο οφειλής προκειμένου να καταβάλλετε το υπερβάλλον ποσό, εντός δίμηνης προθεσμίας από την κοινοποίησή της και να υπαχθείτε στις διατάξεις της ρύθμισης. 
Αν παρέλθει άπρακτη η δίμηνη προθεσμία, ο Φορέας θα προβαίνει σε απόρριψη της αίτησης συνταξιοδότησης λόγω οφειλών.

Για την παρακράτηση της οφειλής σας από τη σύνταξη ισχύουν τα οριζόμενα στην παρ. 5 του άρθρου 61 του ν. 3863/2010, όπως προστέθηκε με τις διατάξεις του άρθρου 115 του ν. 5078/2023 και συγκεκριμένα:
• Το υπερβάλλον των 20.000€ ή των 6.000€ για οφειλές προς τον τ. ΟΓΑ και έως του ποσού των 30.000€ ή των 10.000€ αντίστοιχα: 
Συμψηφίζεται με το 60% του μηνιαίου ποσού των καταβαλλομένων συντάξεων, μέχρι το μηδενισμό του.
Το μηνιαίως συμψηφιζόμενο ποσό δεν μπορεί να υπολείπεται των 333,33€ γενικά και των 100,00€ για τον τ. ΟΓΑ.
Σε αντίθετη περίπτωση, το ως άνω ποσό παρακράτησης προσαρμόζεται αναλόγως.
• Η εναπομένουσα οφειλή, μετά το μηδενισμό του υπερβάλλοντος των 20.000€ ή των 6.000€ για τον τ. ΟΓΑ ποσού, παρακρατείται από τα ποσά των επόμενων συντάξεων σε ίσες μηνιαίες δόσεις που δεν μπορεί να είναι περισσότερες από 60.

Σε περίπτωση που υπάρχει παράλληλη ασφάλιση και καταβολή εισφορών έως και την 31/12/2006 ή 31/7/2008 αντίστοιχα, σε περισσότερους του ενός φορείς που εντάχθηκαν στον ΟΑΕΕ, είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 36Α του ν. 4387/2016, όπως προστέθηκε με το άρθρο 32 του ν. 4670/2020. Χορηγείται επιπλέον παροχή (προσαύξηση), για κάθε έτος που έχει καταβληθεί επιπλέον εισφορά, η οποία υπολογίζεται με ετήσιο ποσοστό αναπλήρωσης 0,075% για κάθε μία ποσοστιαία μονάδα (1%) επιπλέον εισφοράς. Ο συντάξιμος μισθός σε αυτή την περίπτωση προκύπτει λαμβάνοντας υπόψη τη βάση υπολογισμού της επιπλέον εισφοράς (Σχετ. το υπ’αρ. 327529/04.03.2024 Γενικό Έγγραφο).

Σε περίπτωση που το ποσό οφειλής μετά την υπαγωγή στη ρύθμιση υπερβαίνει το ποσό που δύναται να παρακρατηθεί, θα σας κοινοποιηθεί οφειλή με το υπερβάλλον ποσό, το οποίο αφού εξοφληθεί εντός της τασσόμενης προθεσμίας των δύο μηνών, θα σας χορηγηθεί σύνταξη με παρακράτηση της υπόλοιπης οφειλής στις υπολειπόμενες δόσεις έως τις 120 δόσεις και με ελάχιστο ποσό δόσης τα 50€.

Όχι. Η υποχρέωση καταβολής δόσεων της ρύθμισης αναστέλλεται από την υποβολή της αίτησης για σύνταξη έως την έναρξη καταβολής της σύνταξης. Οι δόσεις αυτές παρακρατούνται αθροιστικά από το ποσό της σύνταξης που καταβάλλεται αναδρομικά για το διάστημα αυτό.

Όχι. Η ρύθμιση δεν έχει χαθεί, αλλά υποχρεούστε εντός τριών μηνών από την επίδοση της απορριπτικής απόφασης, να αποπληρώσετε το σύνολο των δόσεων που αντιστοιχούν στο χρονικό διάστημα από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, έως την επίδοση της απορριπτικής απόφασης.

Εφόσον η οφειλή σας είναι μικρότερη από το κατά περίπτωση ανώτατο όριο παρακράτησης, θα σας χορηγηθεί προσωρινή σύνταξη, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις. Κατά την περίοδο χορήγησης της προσωρινής σύνταξης, παρακρατούνται ποσά που αντιστοιχούν στο ελάχιστο ποσό δόσης, των 50€ ή των 30€, προκειμένου για υποψήφιο συνταξιούχο τ. ΟΓΑ. Η διαφορά μεταξύ του ποσού της οφειλόμενης δόσης και του ήδη παρακρατηθέντος ελάχιστου ποσού δόσης, παρακρατείται αθροιστικά από το ποσό της οριστικής σύνταξης που καταβάλλεται αναδρομικά για το διάστημα αυτό. 

Δεν απαιτείται πλέον διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας των ελεύθερων επαγγελματιών προκειμένου να ασκήσουν το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα. Τα πρόσωπα αυτά υποχρεούνται βέβαια να δηλώσουν στην αίτηση συνταξιοδότησης ότι συνεχίζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, προκειμένου να εφαρμοστούν οι διατάξεις περί εργασίας συνταξιούχων.
Τα ανωτέρω ισχύουν και για τους επαγγελματίες που κατέχουν ειδική άδεια άσκησης συγκεκριμένου επαγγέλματος (π.χ. φυσικοθεραπευτές, οδοντοτεχνίτες, βενζινοπώλες, ηλεκτρολόγοι κ.λπ.), την οποία θα εξακολουθήσουν να κατέχουν για όσο χρονικό διάστημα δραστηριοποιούνται μετά την κατάθεση της αίτησης συνταξιοδότησης. 
Οι ιδιοκτήτες που κατέχουν παράλληλα και λεωφορεία και φορτηγά Δημόσιας Χρήσης, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν συνεχίζοντας την επαγγελματική τους δραστηριότητα, εφόσον διατηρούν την κυριότητα και νομή ή χρήση και εκμετάλλευση δύο (2) αυτοκινήτων Δημόσιας Χρήσης, φορτηγών ή λεωφορείων ή ποσοστά σε αντίστοιχα αυτοκίνητα, τα οποία δεν υπερβαίνουν το ποσοστό δύο (2) ολόκληρων αυτοκινήτων. Το ίδιο ισχύει και σε όσους κατέχουν αποκλειστικά και μόνο Δημόσιας Χρήσης λεωφορεία.
Οι αυτοκινητιστές που έχουν στην κυριότητα και νομή ή χρήση και εκμετάλλευση αποκλειστικά φορτηγών Δημόσιας Χρήσης, μπορούν να συνεχίσουν, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, μετά τη συνταξιοδότησή τους, να διατηρούν το σύνολο των φορτηγών Δημόσιας Χρήσης που έχουν στην κατοχή τους. 

Ο τ. ΟΑΕΕ δεν έχει προϋποθέσεις συνταξιοδότησης για μητέρες ανηλίκων τέκνων, ασφαλισμένες πριν την 01.01.1993.

Η συνταξιοδότηση άνευ ορίου ηλικίας με τις εν λόγω διατάξεις προϋποθέτει ότι στις 18/8/2015 συνέτρεχαν σωρευτικά όλες οι προϋποθέσεις του νόμου και όχι μόνο οι ασφαλιστικές. Διαφορετικά, απαιτείται η συμπλήρωση ορίου ηλικίας με αφετηρία το 55ο έτος της ηλικίας, όπως εξελίσσεται στον ΠΙΝΑΚΑ 1 του ν.4336/2015 και ισχύει στο έτος που πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις.

Οι εκπαιδευτές υποψήφιων οδηγών αυτοκινήτων, δεν έχουν την υποχρέωση κατάθεσης της επαγγελματικής άδειας οδήγησης (άρθρο 55 του ν. 4784/16.03.2021- εγκύκλιος 23/2022). Σε περίπτωση που επιθυμούν τη συνέχιση της απασχόλησης ως εκπαιδευτές υποψήφιων οδηγών κατά την υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης,  πρέπει να το δηλώσουν στην αίτησή τους. Εάν επιθυμούν να εργαστούν μετά τη συνταξιοδότηση, οφείλουν να το δηλώσουν στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση (εγκύκλιος 34/2020).

Οι ιδιοκτήτες άδειας φορτηγού ή λεωφορείου δημόσιας ή ιδιωτικής χρήσης, δεν έχουν την υποχρέωση κατάθεσης της επαγγελματικής άδειας οδήγησης (άρθρο 41 του ν. 4850/05.11.2021- εγκύκλιος 23/2022). Σε περίπτωση που επιθυμούν τη συνέχιση της απασχόλησής τους ως ιδιοκτήτες άδειας φορτηγού ή λεωφορείου δημόσιας χρήσης κατά την υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης,  πρέπει να το δηλώσουν στην αίτησή τους. Εάν επιθυμούν να εργαστούν μετά τη συνταξιοδότηση, οφείλουν να το δηλώσουν στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση ((εγκύκλιος 34/2020).

Δεν απαιτείται η κατάθεση της ειδικής άδειας οδήγησης επιβατικού ΔΧ αυτοκινήτου, καθώς ο κάτοχός της μπορεί να συνεχίσει να ασκεί το επάγγελμα.

Οι πάσχοντες από κληρονομική σιδηροβλαστική αναιμία δεν υπάγονται στις συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις της παρ. 3 του άρθρου 16 του ν. 2227/1994, βάσει των οποίων οι διατάξεις του ν.612/77 επεκτάθηκαν και στους πάσχοντες από β’ ομόζυγο μεσογειακή ή δρεπανοκυτταρική ή μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία και κατ’ επέκταση δεν δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις ειδικές, ευνοϊκές προϋποθέσεις του νόμου αυτού.